Αχ, νέο έτος. Ώρα για στόχους, ανασκόπηση και—αν είμαστε ειλικρινείς—μερικές αμφισβητήσιμες επιλογές. Ο πρωταγωνιστής μας, ο Γιάννης, ανοίγει τη χρονιά του σαν επεισόδιο δραμεντί: η σύντροφός του, αφοσιωμένη μητέρα δύο παιδιών (ή «οι μικροί άνθρωποι», όπως τους λέει τρυφερά), σκοντάφτει σε μια «παρτίδα» που δεν ζήτησε.
Το σκηνικό: ευτυχία με… στεφάνια
Η σχέση τους κυλάει ήρεμα, με εκείνη να βάζει σταθερά τις ανάγκες των παιδιών πάνω απ’ όλα. Δίκαιο και ωραίο. Μέχρι που φτάνει η μέρα να δει τον γιο της. Ο Γιάννης κάνει χώρο, φροντίζει τα πρακτικά, είναι εκεί. Και τότε εμφανίζεται ο πατέρας του παιδιού—ας τον πούμε, με μια δόση ειρωνείας, «Μπαμπά της Χρονιάς».
Η «διαπραγμάτευση»
Ο κύριος προσέρχεται με ύφος τηλεπαιχνιδιού: «Ας κάνουμε μια συμφωνία». Θέλει όρους, θέλει αποδείξεις, θέλει… «ικανότητες διαπραγμάτευσης», λες και η επαφή μάνας–παιδιού είναι επαγγελματικό παζάρι.
Με απλά λόγια: «Θέλεις να δεις το παιδί; Κέρδισέ το». Κάπου εδώ, ακόμα κι ο πιο κυνικός δικηγόρος θα ανασήκωνε φρύδι.
Το μάθημα του Γιάννη
Για τον Γιάννη, η χρονιά δεν ξεκίνησε με σαμπάνιες και πυροτεχνήματα, αλλά με μια ωμή υπενθύμιση: οι οικογενειακές δυναμικές είναι περίπλοκες. Γεμάτες μικρές μάχες ισχύος, «σήματα» εγωισμού και σπάνιες στιγμές πραγματικής ταπεινότητας. Κι όταν παρακολουθείς απ’ έξω, ο πειρασμός είναι να μπεις μπροστά. Όμως η αλήθεια είναι πιο γειωμένη: χρειάζεται να κρατήσεις ψυχραιμία, στήριξη και καθαρά όρια.
Κόκκινες σημαίες που αξίζει να προσέξεις
Όροι για την επαφή με το παιδί. Όταν η επικοινωνία γονιού–παιδιού γίνεται «αντάλλαγμα», το θέμα δεν είναι η σχέση των ενηλίκων αλλά η πρόσβαση στο παιδί. Πρόβλημα.
Παιχνίδια ελέγχου. Το «να αποδείξεις» ότι αξίζεις να δεις το παιδί, δείχνει περισσότερο ανάγκη για έλεγχο, παρά ενδιαφέρον για το καλό του.
Συναισθηματική εξάντληση. Η μητέρα μπαίνει σε φθορά, ο σύντροφος σε ρόλο σιωπηλού πυροσβέστη. Κάποια στιγμή καίγονται όλοι.
Πώς το μαζεύεις (χωρίς να γίνεις μέρος του δράματος)
Στήριξε, μην υποκαταστήσεις. Ο Γιάννης έκανε το σωστό: κράτησε χώρο, πρακτική βοήθεια, ήρεμο λόγο. Το παιδί έχει γονείς· ο σύντροφος είναι η ασπίδα ηρεμίας.
Όρια γραπτώς. Ό,τι συμφωνείται για επικοινωνία/ραντεβού με το παιδί, να μπαίνει γραπτά (μηνύματα/ημερολόγιο). Μειώνει τις παρεξηγήσεις.
Εστίαση στο παιδί. Ο άξονας δεν είναι «ποιος κερδίζει», αλλά «τι χρειάζεται το παιδί σήμερα για να είναι ασφαλές και ήρεμο».
Ορατότητα σε τρίτους όταν χρειάζεται. Διαμεσολάβηση, οικογενειακή συμβουλευτική, ακόμη και επίσημα πλαίσια όπου πρέπει. Το «ιδιωτικό παζάρι» σπάνια βγαίνει σε καλό.
Αυτοφροντίδα του ζευγαριού. Δύο–τρεις μικρές τελετουργίες σταθερότητας (μια βόλτα, ένα δείπνο χωρίς κινητά, μια εβδομαδιαία «συντονιστική» συζήτηση) κρατούν τη σχέση όρθια.
Κλείνοντας: αποφάσεις που αξίζουν
Οι αποφάσεις της νέας χρονιάς δεν είναι μόνο γυμναστήριο και διατροφή. Είναι και η απόφαση να μη μπαίνεις σε παζάρια που δεν σέβονται το αυτονόητο: τη σύνδεση γονιού–παιδιού.
Κι αν ένα μάθημα ξεχωρίζει από την ιστορία του Γιάννη, είναι αυτό: η ταπεινότητα και τα ξεκάθαρα όρια κερδίζουν πάντα τις «διαπραγματευτικές ικανότητες». Γιατί στο τέλος της ημέρας, αυτό που μετράει δεν είναι ποιος «επικράτησε», αλλά ποιος προστάτευσε αυτό που έχει πραγματική αξία.